जुगा दे शलैपे देआ दे दुहाई !

Poems
10 min

जि’नें हीखियें साथ दित्ता, जगाया,
उ’नें हीखियें दे दलासे डरै दे।
जि’नें अक्खियें हे ओ पैंडै सुभाए
उ’नें अक्खियें दे न हासे डरै दे।
जड़ी आस सज्जी दी ही मुसकराई,
बचारी दे कजले-दनासे डरै दे।

जि’नें हौसलें, बार झल्ले हे भारे,
ओ आपूं गै सहमे दे खासे डरै दे।
जड़े पैर जन्नीं गी दलदे चले हे,
नरम खब्बलें पर लगांदे चलै दे।
जड़े ओठ गीतें दे हे जन्मदाता,
ओ गीतें थमां मन बचांदे चलै दे।

जड़े नैन प्राणें दी थाह लेई सके हे,
ओ आपूं गै नजरां बचान्दे चलै दे।
जड़े चित्त चित्तें दे मैहरम बने हे,
ओ अपने गै चेते भुलान्दे चलै दे।

नमें गास हे जि’न्दी ताहगें गी प्यारे,
उ’नें पंिछियें ए के सूरत बनाई !
दड़े आलड़े, फंग घायल न जि’यां,
छप्पे न गासा थों नजरां चुराई !

बान्दी ब्हारें च मन की घटोऐ,
हवा कुसदे जादू ने बिसली बनाई?
गबैये सतारा दी सूरत बनी गे,
बोले कुसै जेल्लै ठौकर गै लाई।

बदली दी रुत्ता ने थागे हे बूटे,
नमीं मिंजरें गी बझाली लेआ हा।
नमीं चेतना आरती-जन बनी ही,
दोआसी गी जिसने छपाली लेआ हा।

          ईन-आन भुल्ली जन्दे माह्नू भलखोई जन्दे ।
बीरपुरा कच्छ दों चाड़कें दे धड़े हे,
खेतरें दी बंडा पर-आपूं बिच्चें लड़े हे ।

दाता रणु हक ते न्यांऽ दा पुजारी हा,
कपट्टै-कनीति थमां मन ओदा आरी हा ।

ओदा ओ जोआन ल'ऊ कोदे गित्तै डु'ल्ला हा,
न्यांऽ दा ओ दि'ब्ब रूप कोदे गित्तै खु'ल्ला हा ।

उसी कदें तुसें सुत्ते जागदे सम्हालेआ,
ओदे गित्तै कदें कुतै दीया तुसें बालेआ?

बर्नियै तलेडू जीना मोती कुला मन्दा ऐ,
हक्का गित्तै मरी जाना जीने थमां चंगा ऐ ।

झिड़ी आले दब्बड़ा दी महानता सुनांदी ऐ,
जित्तो दी ओ मौत ढंग जीने दा सखान्दी ऐ ।

रत्तू ने रंगोए दे गरोले अजें भुल्ले नईं,
ल'ऊ दे फुहारे ओदे बिरथा ओ डु'ल्ले नईं ।

ग'बरू जोआन बावा मेहनती गरीब हा,
मरीयै बी जीना ए ते उस्सै दा नसीब हा ।

उसी कदें तुसें सुत्ते जागदे सम्हालेआ?
ओदे गित्तै कदें कुतै दीया तुसें बालेआ?

जकटी दा सूरमा ओ डीडो नर-बीर हा,
धाडुयें दे चित्तै गित्तै बिस्सला ओ तीर हा ।
देस हा सरीर, तदूं डीडो ओदी जान हा ।

वैष्णो दी धारा सांझी छत्ता पर होआ हा,
रोई ही अजादी, जस स्वाड़ा मैला होआ हा ।

उस बहादरा दी कुतै देसें च निशानी नईं,
किरतघनें गित्तै कुतै डुब्बने गी पानी नईं!

उसी कदें तुसें सुत्ते-जागदे सम्हालेआ ?
ओदे गित्तै कदें कुते दीया तुसें बालेआ?

प्राण जि'नें देसा दिया राखी गित्तै लाई दित्ते,
उन्नी सौ सन्ताली आले सूरमे भलाई दित्ते ।

बहादरा रजिन्दरा दी भुंज्र की दुआस ऐ,
ईन कैसी बिलै भुंजा आन की बेआस ऐ?

पुन्छा इच लड़े, जो स्कर्दू च लड़े हे,

सूरमे ओ सच्चे, पीहंग मोती आली चढ़े हे ।
ग'बरू जोआन, बांके सूरमे प्यारे हे,
इस्सें भुंजा दियें ओ बी अक्खियें दे तारे हे ।
उ'न्दी दित्ती इज्जतें ने फुल्ली-फुल्ली पौन्ने आं,
स्वारथें च बक्खो-बक्ख रुज्झे नित्त रौहने आं
उ'न्दे गित्तैं कदैं कुतै दीया असें बालेआ,
देसै गित्तै मोए, कुसै उ'नें सम्हालेआ ? ✧

[1950]