हर झूठै गी भरम जे उ'यै सच समें दा

Poems
10 min

जुगें-जुगें शा हुन्दा आया
जुगें-जुगें तक हुन्दे रौहना
सच्चै दी छात्ती इच गोली
जिस झूठै ने जदूं बी मारी
उ'यै झूठ सदा कहलाया
"ओ दिक्खो, ओ झूठ हारेआ
जित्त सचाई दी पही होई।"
रावण कोला राम निं मोए।
पर जेकर-
लैंका दे उस जुद्धै अन्दर
रावण हथ्थें घायल होइयै
राम मरी गै जन्दे,
तां पही?
उस रावण ने, लैंकपति ने
त्रैलोकी दे अन्दर सारै
अपनी मैहमा गाई-सुनाई
बड़े गै नकली चतर सुरें च
इ'यै गल्ल गलानी ही जे-
दिक्खी लौ तुस रिखियो-मुनियो,
दिक्खी लैन ए चन्न ते तारे
जित्त सचाई दी गै होई!

ओ मेरे सागर दै कंडै
उस रेतू पर
लोथ सड़े दी उस झूटै दी
जिस झूटै दा नां नाम 'राम' हा

      ×           ×           ×

गांधी दी छात्ती इच गोली मारने आले उस झूटै नै
सड़ी गली दी धरम-आस्था दा पी दारू
घृणा दा टिक्का मत्थै लाइयै
उ'थै कपट नशर फही कीता -
जित्त सच्चाई दी गै होई
ओ दिक्खी लौ
गांधी नां दे उस झूटै दे दीए गी में
त्र'ऊं फुंकें ने सहाली आयां,
तां लोकें ए दीए बाले
फल मठयाई लैत्ते-दित्ते
मुकती दा तां पर्व मनाया !
उ'थै झूठ फही अग्गें बंधेआ,
इतिहासै गी आखन लगा:
“लिखो, जे इक रावण फही मोआ,
लिखो, जे सच्चै दी जै होई
लिखो, जे लोकें दीए बाले
लिखो, जे लोकें पर्व मनाया
लिखो, जे धर्म सनातन दी जै
लिखो, लिखो बस लिखदे जाओ!”
पर इतिहास ए लिखदा कि'यां?
जो इतिहास नथारे करदा
पाप-पुन्न जो परखै बोलै
मानवता दे नैनें दी भाशा गी जो पड़ने आला
सच्च-झूठ दे जुगें-जुगें दे नाटक नेकां जिसने दिक्खे
रूप-बेरूप दे परदें अन्दर
जिस दी नजर चली जन्दी ऐ।
लंका-जुध्या दे दीएं दा फर्क जो जानै,
मान्हू दे स्वातम दे गूढ़ भरम-भेद सारे पनछानै

ओ इतिहास ए लिखदा कि 'यां
झूठ जड़ा कोई झूठ गलांदा?
इतिहासें ने अपने नैनें सिमके दे पानी गी पूंजी-
परता दित्ता -
गांधी गी कु 'न मारी सकदा?
देह गांधी दी गांधी नेईं
गांधी ते इक जीवन-दर्शन
गांधी ते जीवन दी सरगम।
जिस गित्तै जुग तरसै करदा
कातल झूठ! तूं इकपासै ऐं
धरत-गास ते चन्न सितारे, नेकां सूरज
जुगें दियां जीने दियां तांहगां
मानवता दे कोमल आँकर
इस सृश्टि दी कोमल हीखी
ममता, करुणा,
हिरख-प्यार दे, तप-सेवा दे, बलिदानें दे
नमीं नरोइयें आसें दे जो
खिड़ने आले फुल्ल अनेकां-
इक पासै ए सृश्टि सारी।
ए सारे दे सारे सुनदा
जिस सच्चै दा सहारा मंगन
जिस सच्चै दी करन निहालप
उसी गोडसे कि 'यां मारै? ✧